Otizm ve Dil Terapisi

Otizm Nedir?

Otizm spektrum bozukluğu, doğuştan gelen ve genellikle yaşamın ilk yıllarında fark edilen karmaşık bir nöro-gelişimsel farklılıktır. Otizmli bireylerin başkalarıyla iletişim kurma, etkileşimli oyunlar oynama ve arkadaş edinme gibi sosyal becerilerinde akranlarına kıyasla belirgin yetersizlikler görülür.

Otizmin bir diğer özelliği tekrarlı davranışlar, takıntılar ve sıra dışı ilgilerdir. Sallanma, parmak ucunda koşuşturma gibi tekrarlı davranışlar görülebilir; stres ya da sevinç gibi yoğun duygular yaşandığında bu davranışlarda artış olur. Ayrıca otizmli bireyler her şeyin alışkın oldukları biçimde ve düzende olması konusunda takıntılı ve ısrarcı olabilmektedir.

Otizm spektrum bozukluğu, günümüzde rastlanan en yaygın nöro-gelişimsel farklılıklardan biri olup her 31 çocuktan 1'ini etkilemektedir. Erkek çocuklardaki yaygınlığı kız çocuklarına göre daha fazladır.

Otizmde Dil ve İletişim Özellikleri

Otizmli çocukların dil ve konuşma becerileri, normal gelişim gösteren akranlarından büyük ölçüde farklılık göstermektedir. Otizm bir yelpazedir ve her birey için farklı bir tablo sergiler. Bu çocukların yaklaşık %50'sinde ifade edici dil becerileri gelişmezken, diğer taraftan çevresiyle iletişim kurabilen ve akranlarıyla birlikte eğitim gören çocuklar da vardır.

Daha yaşamın ilk yıllarında bazı belirtiler göze çarpabilir:

• Karşılıklı ortak dikkatin gelişmemesi
• İşaret etmenin olmaması, çevreye karşı ilgisizlik
• Göz kontağının yeterli süre ve kalitede kurulamaması
• Taklit yetisinde ve jest gelişiminde bozukluk ("baş baş" veya "bay bay" jestinin gelişmemesi gibi)

İletişimde Görülen Güçlükler

Bu çocuklar genellikle sözel iletişimi kullanamazlar ya da bu becerileri oldukça sınırlıdır. Basit isteklerini ve ihtiyaçlarını ifade etmeleri güç olabilir.

• Sözcük hazinesi zayıf olabilir; yönergeleri takip etmede güçlük yaşarlar
• Alıcı dil becerileri zayıf olabilir; ancak bu durum kimi zaman akıcı konuşmaları nedeniyle fark edilmeyebilir
• Göz kontağı, jest ve mimik gibi sözel olmayan iletişim araçlarını kullanmada zorluk yaşarlar
• Ekolali (duyduğunu tekrarlama) yaygın görülebilir
• Konuşmanın hızı, ritmi, entonasyonu ve perdesi alışılmadık olabilir
• Dil kullanımları katı olabilir; şakaları, mecazi anlamları anlamada zorluk yaşayabilirler

Erken Müdahale ve Terapi Yaklaşımı

Otizmin bilinen kesin bir tedavisi olmamakla birlikte, erken müdahale ve uygun eğitim yaklaşımlarıyla bireyin iletişim becerileri önemli ölçüde geliştirilebilir. Müdahale mümkün olan en erken yaşta başlamalı ve yoğun şekilde sürdürülmelidir.

Süreçte dil ve konuşma terapisti değerlendirme yaparak çocuğun dil ve iletişim ihtiyaçlarını belirler. Bu ihtiyaçlara uygun bir terapi programı hazırlanır. Terapi yaklaşımının seçiminde en önemli konu, söz konusu yöntemin kanıt temelli (bilimsel temelli) olup olmadığıdır.

Terapi sürecinde kullanılabilecek yaklaşımlar:

• Ortak dikkat ve sosyal iletişim çalışmaları
• DIR® FLOORTIME ile duygusal ve ilişkisel gelişimi destekleme
• PROMPT yöntemiyle motor konuşma becerilerini güçlendirme
• Aile katılımı ve ev programı desteği