Çocukluk Çağı Konuşma Apraksisi

Konuşma Apraksisi Nedir?

Konuşma apraksisi, ses, hece ve sözcüklerin sesletiminde problemlere neden olan bir motor konuşma bozukluğudur. Bu durum kasların zayıflığı ya da paraliziyle ilişkili değildir; beyin, konuşma için gereken vücut bölümlerinin (dudaklar, çene, dil) hareketlerini planlamada güçlük yaşar.

Çocuk söylemek istediği şeyin ne olduğunu bilir, ancak beyni söylemek için gerekli kas hareketini koordine etmede zorlanır. Konuşmanın anlaşılırlığı; seslerin yer değiştirmesi, ses tekrarları ve uygun olmayan ses eklemelerine bağlı olarak sıklıkla düşüktür. Hatalar tutarsızdır, bu yüzden aynı sözcüğü tekrarlama girişimleri farklı sonuçlar verebilir.

Apraksi Türleri

• Edinilmiş apraksi: Genellikle yetişkinlerde ortaya çıkar. Beyin hasarı, emboli, travma, tümör gibi nedenlerden kaynaklanabilir. Apraksi afaziden bağımsız bir bozukluktur; dil formülasyonu, yazma ve okuma korunmuş olabilirken konuşma bozulmuştur.
• Gelişimsel apraksi: Genellikle çocuklarda ortaya çıkar ve doğumdan itibaren gelişir. Kızlardan çok erkekleri etkiler. Sözel apraksi veya gelişimsel sözel dispraksi olarak da adlandırılır.

Gelişimsel Apraksinin Özellikleri

Gelişimsel konuşma apraksisi, gecikmiş dil ve konuşmadan farklı bir klinik tablo sergiler. Bu sorunu yaşayan çocukların kendilerini ifade edebilmenin ötesinde başka güçlükleri de olabilir:

• Konuşma sorunları (dizartri gibi) ve zayıf sözcük dağarcığı
• Okuma, yazma ve matematik güçlükleri
• Motor beceri sorunları
• Yutma ve çiğneme güçlükleri

Bu yetersizlik karmaşık bir gelişimsel bozukluğa işaret ettiği için tanısı güçtür ve çok boyutlu bir değerlendirmeyi gerektirir.

Terapi Yaklaşımı

Apraksinin terapisi, sesletimi uygun şekilde programlama ve konuşma seslerinin üretiminin kontrolünü öğrenme temeline kuruludur. Terapi sürecinde hareket sırası vurgulanır ve pek çok konuşma davranışı üzerinde yoğun ve sistematik olarak çalışılır.

• Her aşama ve seans için uyaran sayısı sınırlandırılarak çalışılır
• Görsel, ritmik, prosodik ve motor ipuçlarıyla konuşma üretimi kolaylaştırılır
• Dokunsal ipuçlarıyla (PROMPT yöntemi) sesletim farkındalığı artırılır
• Konuşma taklitlerle başlar; ünlü ve ünsüzlerin sesletimi üzerinde durulur
• Gerekli durumlarda alternatif iletişim sistemleri kullanılabilir